Vijf cruciale leiderschapskwaliteiten in tijden van (Corona-)crisis

Flexibel leiderschap

De wereld zal zich het COVID-19-virus en de impact daarvan nog lang herinneren. Het virus overviel ons en brengt grote gevolgen met zich mee. Onder die gevolgen scharen we natuurlijk allereerst de vele ernstig zieken en de overledenen, maar ook de overbelasting van zorgprofessionals, de financieel-economische schade en het massale ‘huisarrest’. Een crisis als deze vraagt om flexibel leiderschap vanuit de overheid. Wat zijn de belangrijkste kwaliteiten waarover zulke leiders beschikken?

Leiden met hoofd en hart

Heel belangrijk in een crisis als de huidige is de impact van onzekerheid op zowel burgers als iedereen die werkzaam is in de publieke sector. Dat vraagt om leiderschap op basis van emotionele intelligentie. Flexibele leiders tonen hun empathie en begrip voor bijvoorbeeld de bezorgdheid om (kwetsbare) familieleden en de vaak lastige combinatie van thuis werken en thuisonderwijs. Tegelijkertijd moeten leiders ook belangrijke beslissingen en maatregelen blijven nemen op basis van feiten. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is de ‘purpose’: de bestaansreden van de publieke sector. Juist in tijden van crisis is die purpose een bindmiddel: het zorgt voor betrokken medewerkers én burgers.

De missie gaat vóór

In tijden van crisis komen er talloze dringende problemen op organisaties af. Gebaseerd op de aanpak van toonaangevende organisaties hebben we een aantal adviezen verzameld, waarbij de missie en purpose van de publieke sector voorop staan. Deze adviezen worden ondersteund door de recente ervaringen van Deloitte in China. 1. Zet een crisiscentrum op. 2. Ondersteun talent en strategie. 3. Probeer ook door te gaan met de alledaagse werkzaamheden. 4. Houd intensief contact met medewerkers en burgers. 5. Versterk de digitale mogelijkheden. Een uitgebreide versie van de adviezen is in het rapport aan de rechterzijde terug te vinden (in het engels).

Snelheid is belangrijker dan perfectie

Als er iets zeker is, dan is het wel dat dit een periode vol onzekerheden is. Probeer niettemin zoveel mogelijk data te verzamelen waarop beslissingen kunnen worden gebaseerd. Daarbij is snelheid het belangrijkste uitgangspunt. Na afloop van de crisis maakt de evaluatie dan wel duidelijk wat er goed ging en hoe het beter zou kunnen – in het geval van het onwenselijke scenario van een volgende crisis. Ondersteun medewerkers die initiatief tonen en met nieuwe oplossingen komen. Geef hen voldoende autonomie en vertrouwen. Dat versterkt de organisatie ook in die periode na de crisis.

Vertel een overtuigend verhaal

Eerdere crisissituaties hebben aangetoond dat het belangrijk is om de juiste balans te bewaren tussen strategieën voor de korte én de lange termijn. Organisaties die ook rekening houden met de lange termijn, komen beter uit een crisis. Ontwikkelingen die al gaande waren, zoals (team)werken op afstand en onderwijs op afstand, worden door COVID-19 versneld. Ook wordt duidelijk wat er nog nodig is om die ontwikkelingen goed te begeleiden. Daarnaast kunnen er nieuwe business models ontstaan, bijvoorbeeld in de vorm van publiek-private samenwerking. Welke impact heeft dat op de publieke sector van morgen?

Het keerpunt voor flexibel leiderschap

Leiderschap op basis van onvolledige informatie is een grote uitdaging. Helder blijven nadenken, communiceren en besluiten nemen, zijn het allerbelangrijkste. Flexibele leiders die hun medewerkers en burgers kunnen inspireren om vol te houden, zullen daar na de crisis extra dankbaar voor zijn. Een crisis zoals de COVID-19-crisis, die misschien wel lastiger is dan alle andere crises van de afgelopen decennia, biedt ook kansen om ervan te leren en het vertrouwen intern en extern te versterken. Dat is niet alleen goed voor de publieke sector zelf, maar voor de hele maatschappij.

Meer weten?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Egon Hoppe of Patrick Jussen